Sdaiefk

Гісторыя Турцыі

Сельджукі

Канійскі султанат

Турэцкія бейлікі

Асманская імперыя

Сеўрскі мірны дагавор

Вайна за незалежнасць

Лазанскі мірны дагавор

Кемалізм

Сучасная Турцыя

Партал «Турцыя»

Лазанскі мірны дагавор 1923 — адзін з асноўных выніковых дакументаў Лазанскай канферэнцыі 1922-1923, падпісаны 24 ліпеня 1923 года Вялікабрытаніяй, Францыяй, Італіяй, Японіяй, Грэцыяй, Румыніяй, Каралеўствам сербаў, харватаў і славенцаў, з аднаго боку, і Турцыяй — з другога . Замяніў Сеўрскі мірны дагавор 1920 года.

Дагавор ўсталяваў новыя межы Турцыі, юрыдычна аформіўшы распад Асманскай імперыі і замацаваўшы тэрыторыю Турцыі ў яе сучасных межах. Дагавор абвяшчаў мір паміж Турцыяй і дзяржавамі Антанты. Турцыя захавала за сабой Усходнюю Фракію, Ізмір і іншыя тэрыторыі, адабраныя ад яе па Сеўрскім мірным дагаворы 1920 года. У той жа час, Турцыя адмовілася ад прэтэнзій і страціла кантроль над Аравіяй, Егіптам, Суданам, Трыпалітаніяй, Кірэнаікай, Месапатаміяй, Палестынай, Трансіарданіяй, Ліванам і Сірыяй, астравамі ў Эгейскім моры (Лемнас, Саматракі, Лесбас, Хіёс, Самас, Ікарыя). Мяжа ў Фракіі была ўстаноўлена па лініі ракі Марыца.

Рашэнне пытання аб мяжы з Іракам і, адпаведна, кантролі над нафтаносным раёнам Масул, адкладалася да вызначэння яе Турцыяй і Вялікабрытаніяй, а пры недасягненні згоды на працягу 9 месяцаў перадавалася ў Лігу Нацый (гл. Масульскі канфлікт).

Дагавор адмяніў рэжым капітуляцый (эканамічных і палітычных прывілеяў замежнікаў) у Турцыі і міжнародны фінансавы кантроль над Турцыяй. Турцыя згаджалася на выплату часткі Атаманскага доўгу (знешняга доўгу Асманскай імперыі). Атаманскі доўг размяркоўваўся паміж Турцыяй і тымі дзяржавамі, на карысць якіх была аддзеленая ад Асманскай імперыі тэрыторыя ў выніку войнаў 1912-1923 гадоў. Атаманская доўг павінен быў пагашацца ў роўных долях на працягу 20 гадоў.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

• Тэкст дагавора(англ.) 

г р п Першая сусветная вайна Ваенныя планы: План Шліфена • План Аўстра-Венгрыі • План Расіі • План XVII Папярэднія ўзброеныя канфлікты: Прычыны Першай сусветнай вайны • Першы Мараканскі крызіс • Агадзірскі крызіс • Ліпеньскі крызіс • Каланіяльны падзел Афрыкі • Антысербскія беспарадкі ў Сараеве • Сараеўскае забойства • Руска-японская вайна • Італа-турэцкая вайна • Захоп Марока Францыяй Удзельнікі Першай сусветнай вайны: Антанта: Расійская імперыя Францыя • (Французская каланіяльная імперыя: • Алжыр • Туніс • В’етнам) Брытанская імперыя • (Вялікабрытанія: • Аўстралія • Канада • Індыя • Новая Зеландыя • Ньюфаўндленд • Паўднёвая Радэзія • ПАС) Італія • Бельгія • Румынія • Каралеўства Чарнагорыя • Грэцыя • Каралеўства Сербія • Партугалія • ЗША • Кітай • Японія • Арменія • Бразілія • Сіям Цэнтральныя дзяржавы: Германія • (Камерун • Тагаленд • Усходняя Афрыка • Паўднёва-Заходняя Афрыка) Аўстра-Венгрыя Асманская імперыя Балгарыя Саюзнікі блока цэнтральных дзяржаў: Украіна • Усевялікае Войска Данское • Каралеўства Польшча • Літоўская рэспубліка/Каралеўства Літва • Герцагства Курляндскае і Семігальскае • Аб’яднанае Балтыйскае герцагства • Фінляндская рэспубліка/Каралеўства Фінляндыя • Рэспубліка Горцаў Каўказа • Дзяржава Дэрвішаў • Джэбель-Шамар • Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка Нейтральныя краіны: Люксембург • Швейцарыя • Швецыя Тэатры ваенных дзеянняў: Еўрапейскі: Балканскі • Румынская кампанія • Заходні фронт • Усходняя Еўропа • Італьянскі фронт Блізкаўсходні: Дарданэльская аперацыя • Сінайска-Палесцінская кампанія • Каўказскі • Месапатамская кампанія • Персідская кампанія • Паўднёвая Аравія Афрыканскі: Паўднёва-Заходняя Афрыка • Тагаленд • Камерун • Усходняя Афрыка • Паўночная Афрыка • Заходняя Афрыка Азіяцка-Ціхаакіянскі: Цындаа • Германскае Самоа Вайна на моры: Атлантыка • Міжземнае мора • Балтыка • Чорнае мора • Дарданэлы • Усходняя Азія • Каранель • Фалкленды • Ютландыя Храналогія: 1914: Пагранічная бітва • Першая бітва на Марне • Сербскі фронт • Бітва пры Цэры • Усходне-Пруская аперацыя • Галіцыйская бітва • Варшаўска-Івангарадская аперацыя • Бег да мора • Бітва пад Таненбергам • Першая Мазурская бітва • Лодзінская аперацыя • Бітва пры Калубары • Вялікае адступленне на Захадзе • Сарыкамышская бітва • Першая бітва пры Іпры 1915: Карпаты • Перамышльская аблога • Другая Мазурская бітва • Другая бітва пры Іпры • Першая бітва пры Ізонцы • Вялікае адступленне на Усходзе • Другая шампанская бітва • Косаўская аперацыя • Аблога Эль-Кута • Салоніцкі фронт • Віленская аперацыя • Горліцкі прарыў • Першая бітва пры Артуа • Нішская аперацыя 1916: Брусілаўскі прарыў • Баранавіцкая аперацыя • Бітва на Соме • Бітва пры Азьяга • Нарачанская аперацыя • Вердэнская бітва • Эрзурумская бітва • Арабскае паўстанне • Манастырская аперацыя • Бітва ў Трансільваніі 1917: Пятая Галіцкая бітва • Бітва пры Капарэце • Бітва пры Арасе • Бітва пры Пашэндэйле • Бітва за Багдад • Бітва пры Мэрэшэшці • Першая бітва за Газу • Паўднёвапалестынскае наступленне • Бітва пры Камбрэ • Наступленне Нівеля • Аперацыя «Альбіён» 1918: Аперацыя «Фаўстшлаг» • Крымская аперацыя • Бітва за Баку • Вясновае наступленне • Другая бітва на Марне • Бітва пры Алепе • Бітва пры Віторыа-Венета • Мёз-Аргонскае наступленне • Трэцяе Трансірданскае наступленне • Бітва пры Мегідзе • Стодзённае наступленне • Вялікапольскае паўстанне • Вайна за незалежнасць Эстоніі • Вардарскае наступленне • Пятая бітва пры Іпры • Бітва пры Імбросе Звязаныя канфлікты: Украінская рэвалюцыя • Савецка-украінская вайна • Польска-ўкраінская вайна • Вайна за незалежнасць Літвы • Польска-літоўская вайна • Рух за незалежнасць Ірландыі • Арабскае паўстанне • Лівійскі рух супраціву • Першая балканская вайна • Другая балканская вайна • Бурскае паўстанне • Заянская вайна • Мексіканская рэвалюцыя • Велікоднае паўстанне • Антыбрытанскае паўстанне ў Іраку • Туарэгскае паўстанне • Расійская рэвалюцыя • Лютаўская рэвалюцыя • Кастрычніцкая рэвалюцыя • Лістападаўская рэвалюцыя • Грамадзянская вайна ў Расіі • Замежная ваенная інтэрвенцыя ў Расію • Грамадзянская вайна ў Фінляндыі • Грамадзянская вайна ў Ірландыі • Самалілендская кампанія • Кампанія Сенусі • Дарфурская экспедыцыя • Польска-савецкая вайна • Савецка-грузінская вайна • Вайна за незалежнасць Ірландыі • Грэка-турэцкая вайна • Вайна за незалежнасць Турцыі • Армяна-азербайджанская вайна • Армяна-грузінская вайна • Франка-сірыйская вайна • Чэхаславацка-венгерская вайна • Румынская інтэрвенцыя ў Венгрыю • Барацьба за незалежнасць Латвіі • Трэцяя Англа-афганская вайна • Егіпетская рэвалюцыя • Армяна-турэцкая вайна Спецыяльныя тэмы: Ваеннае майстэрства: Авіяцыя • Артылерыя • Конніца • Канвоі • Крыптаграфія • Тэхналогіі • Стратэгічныя бамбардзіроўкі • Атрутныя рэчывы • Чыгункі • Пазіцыйная вайна • Татальная вайна Злачынствы супраць мірнага насельніцтва: Талергоф • Генацыд армян • Генацыд асірыйцаў • Генацыд грэкаў Пагадненні і дагаворы: Вайсковыя дамовы • Пагадненне Сайкса — Піко • Пагадненне Сен-Жан-дэ-Мар’ен • Пагадненне Венізілас-Цітоні • Версальскі дагавор • Нёіскі дагавор • Лонданскае пагадненне • Лазанскі мірны дагавор • Парыжская мірная канферэнцыя • Трыянонскі дагавор • Дамаскскі пратакол • Сеўрскі мірны дагавор • Мудраскае перамір’е • Камп’енскае перамір’е • Перамір’е ў Віла-Джусці • Сен-Жэрменскі мірны дагавор • Французска-армянскае пагадненне • Капітуляцыя Германіі • Брэсцкі мір Дадатковая інфармацыя: Роля жанчын • Мастацтва • Іспанскі грып • Каляднае перамір’е • Статыстыка • Эканамічная гісторыя Наступствы Першай сусветнай вайны: Распад Аўстра-Венгерскай імперыі • Распад Асманскай імперыі • Распад Расійскай імперыі • Мемарыялы • 14 пунктаў Вільсана • Вільсанаўская Арменія • Ліга Нацый • Страчанае пакаленне